Bron voor Poëzie-Friesland op je scherm

AANPASSEN VAN EEN SNELKOPPELING op je scherm.

Op een website, in een e-mail of via social-media ben je misschien eens een SUPERLINK-poezie-Friesland tegengekomen: een verzameling beeldlinks naar klankbeeldgedichten en fotoverzen uit en over Friesland:

een SUPERLINK als : + KLANKbeeldgedichten-Friesland.

En je hebt deze werkende ( blauwe,onderstreepte) snelkoppeling zelfs naar je beeldscherm versleept om uit dat Pictogram af en toe zo’n gedicht op te zoeken, te lezen, te beluisteren of om het vers te delen per e-mail.

Op je bureaublad heeft die snelkoppeling misschien niet de naam die je er zelf aan had willen geven. Nu…dat kun je nu veranderen. Sleep bv de bovenstaande superlink naar je scherm, klik er op en benut de optie NAAM VERANDEREN en in EIGENSCHAPPEN de optie Pictogram wijzigen.

Als je interesse hebt voor een “taalhulp-Frysk” middels een grote collectie Friese spreekwoorden en zei-gezegden, dan kun je nu ook deze link naar je bureaublad slepen: Friese SPREEKWOORDEN (30 dozijn)   om later af en toe een editie openen. Het gaat om 360 spreekwoorden of gezegden, ingesproken door AFUK en na te lezen in het Frysk en het ABN.

Het internet-adres van deze uitleg is: http://bit.ly/1s1Dz7G of: UITLEG aanpassen SNELKOPPELING

 

1-2-3 gedachten over Ebola, IS en de Tijgermug.

1- Oktober 2014. Topman Frieden van het Amerikaanse preventiecentrum CDC stelt dat de uitbraak van EBOLA grootste medische bedreiging vormt sinds de uitbraak van aids. Hij waarschuwt dat het virus razendsnel om zich heen zal grijpen als de wereld niet onmiddellijk en adequaat handelt. Als de ziekte niet onder controle komt, kan dat leiden tot de dood van een derde van de wereldbevolking. Snel reageren op nieuwe ziektegevallen kan verdere verspreiding voorkomen. Toegankelijke goede gezondheidszorg is essentieel.

West Afrika wordt momenteel geteisterd door nieuwe uitbraken van Ebola: een angstaanjagende ziekte met een extreem hoog sterftekans van 50- 70 %. Ondanks dat er vorderingen worden gemaakt bestaat er nog geen productierijp geneesmiddel of behandeling voor.  Het kan nog 3-5 jaar duren voordat er voldoende vaccins zijn ontwikkeld en geproduceerd.

Met bij voorbeeld 1 westerse arts per 41.000 inwoners is er lang niet overal een goede gezondheids- zorg. Inmiddels zijn er in Afrika heel veel mensen aan het virus bezweken of geïnfecteerd. Specifiek gaat het om één virus-stam: de Zaïre-variant. Op 21 maart 2014 werd Guinee getroffen door een uitbarsting van de ziekte die met koorts (meestal maar niet altijd) , braken en diarree een extreem hoge overlijdenskans vertoont. Verspreid via het mondiale vliegverkeer komen nu ook ver buiten Afrika overal besmettingen aan het licht. Het aantal gevallen in West-Afrika verdubbelt elke 2-3 weken. Volgens de meest recente schatting zouden omstreeks half januari 1,4 miljoen mensen be- smet kunnen zijn zal binnenkort het virus  ons allemaal kunnen bedreigen.

15 oktober 2014: Na 40 jaar verwaarlozing van dit probleem organiseerde de Amerikaanse president Barack Obama een spoedoverleg met premier Cameron, president Hollande), bondskanselier Merkel en premier Renzi over de ebola-epidemie in West-Afrika en de ISIS-dreiging. De Wereldgezondheidsorganisatie voorspelt 5.000-10.000 besmettingen PER WEEK vanaf december. Intussen is Afrika voor inperking van virus-infecties grotendeels afhankelijk van westers medisch personeel. En daarvoor is niet meer een ziekte-verzekering af te sluiten bij vertrek naar gebieden met groot risico op ebola-besmetting. Het gevolg daarvan is weer dat die hulpgevers thuis blijven en dat in Afrika de complete medische zorg wordt overgelaten aan toverdokters en kruidenvrouwtjes. In Sierra Leone is er bijna geen ebola-vrij gebied meer. De WHO telde daar  bijna 4.500 doden op 9.000 besmettingen.

2- Een golf aanslagen middels opzettelijke Ebola-besmetting door terugkerende gehersenspoelde Jihadisten: wandelende Ebola-bommen. Een verklaring van IS komt neer op: volgers en soldaten van de Islamitische Staat zijn meestal zelfmoordterroristen en bereid tot het dragen of drinken van Ebola. Opzettelijke verspreiding van de ziekte is niet moeilijk. Het virus kan gemakkelijk in een fles worden vervoerd. Een mens kan dienstdoen als Ebola-fles vol vloeistoffen als bloed, pies, kots, zweet, spuug…

3- Maar…. er liggen meer potentiële aanslagplegers op de loer: een sluipleger muggen. Door muggen worden allerlei infectieziekten verspreid: malaria, gele koorts, knokkelkoorts, slaapziekte encefalitis en Chikungunya. Tijgermuggen ( Aedes Albopictus) zijn in het laboratorium, maar ook daarbuiten in staat gebleken om wel meer dan 20 soorten virussen te verspreiden. Wist u dat muggen verantwoor-delijk zijn voor meer dan drie miljoen sterfgevallen elk jaar? Dit betekent dat de mug een risico op- levert als mogelijke verspreider van een groot aantal virussen, bijvoorbeeld doordat in het buitenland geïnfecteerde personen of dieren (bv vogels) naar Nederland komen.

De zeer agressieve TIJGERMUG heeft zich inmiddels over bijna de hele wereld verspreid en gevestigd. Een belangrijk verschil tussen de tijgermug en de meeste andere stekende muggen is het feit dat de aedes niet alleen ‘s avonds en ‘s nachts maar ook overdag actief is. Hierdoor moet de mug extreem alert zijn en zuigt zich niet in één keer vol, zoals veel andere steekmuggen, maar het vrouwtje vliegt van gastheer naar gastheer om zo een maaltje bloed te verzamelen. Het zijn deze “wisselende con tacten”, die de tijgermug gevaarlijker maakt dan andere muggen. De kans op besmetting via deze mug is dus groter dan bij andere muggensoorten. Bij het steken kan de tijgermug met het bloed ook  virussen opzuigen en verspreiden.  De tijgermug kan diverse ziekten overdragen, ook via haar nageslacht.

Vooralsnog zijn tijgermuggen onbewezen overdragers van het ebola-virus.  Maar het is geen louter theoretisch risico: een Italiaan die in 2007 tijdens een vakantie in India het Chikungunya-virus had opgelopen, werd bij thuiskomst gestoken door tijgermuggen. Via die tijgermuggen werden in Italië meer dan 250 personen met dat virus besmet, waarvan er één overleed. Het is nu dus de grote vraag of de Tijgermug ook het nog niet te bestrijden Ebola-virus kán verspreiden.

In de Nederlandse voorlichting wordt over mogelijke Ebola-besmetting gesteld, dat het virus NIET via insectensteken kan worden overgebracht. De omstandigheden voor overleving en verdere verspreiding van de Tijgermug worden hier intussen wel steeds beter: een warmer klimaat met veel, heel veel natte plekjes. En heel veel warmbloedige mensen en dieren.  

GEDACHTEN

Deze column is gewijd aan het verschijnsel DENKEN. Want denken is heel bijzonder. Denken is menselijk. Dieren denken denkelijk niet, want mensen merken (ook zonder dat er een taalgeleerde aan te pas komt) dat denken taalgebonden en gehoorgebonden is. Zo denken Basken in het Baskisch, Friezen in het Frysk enzoverder. Als de koe-taal alleen het geluid BOE bevat, dan is het logisch dat koeconversatie en koecommunicatie niet op gang komt.

Vergeleken met horen en zien vergaat het denken ook anders. Bijvoorbeeld: je ziet een boom, een wolkenkrabber, een zeilboot maar zodra je je hoofd afwendt is die boom of wat dan ook in je blikveld niet meer: je ziet dan wat anders. Bij het gehoor spelen tijd en afstand een rol: je luister naar pianospel en blijft de klanken ook horen als je je hoofd een andere kant opdraait. Maar zodra je je lijf van de bron verwijdert, zwakt het geluid af tot je de klanken niet meer kunt horen.

Weer anders is het met denken. Stel: je denkt nu REGEN. Dan kun je blijven denken aan dat begrip regen, ook al draai je je hoofd, ook al doe je je ogen dicht en stop je vingers in je oren. Je kunt in je hoofd en in de tijd het denken aan regen met je meenemen. Ook al ben je kilometers verder en is het pikkenacht, je kunt blijven denken aan regen. Of aan spruitjes, het maakt niet uit wat.

Terwijl je kijkt naar bv een boom kun je die aanblik niet stoppen zonder je ogen te sluiten, maar het denken aan bv REGEN kun je elk moment stilzetten, maar óók weer activeren. Tenzij je natuurlijk bijzonder vergeetachtig bent geworden…. of in slaap bent gevallen. Het bijzondere van DENKEN is ook dat heel veel mensen, verspreid over de aardkluit, op hetzelfde moment kunnen gaan denken aan hetzelfde. Aan het begrip VREDE bijvoorbeeld.

Ergo: het denken is niet gebonden aan plaats, tijd, afstand en omstandigheden. Denken is HEEL bijzonder menselijk.  Alma Tadema